Гонконг, Хитой ва Америка актёри, каскадёр, кинорежиссёр, продюсер, сценарист, трюк ва жанг саҳналари постановкачиси, қўшиқчи.
Туғма исми — Чэнь Ганшэн («Гонконгда туғилган» деган маънони англатади). Фан Шилун деган аслий оилавий исми ҳам бор — уни у йиллар ўтгач, қайтариб олган. Jackie Chan, Sing Lung, Yuan Lung Chan каби тахаллуслар остида суратга тушган.
Болалик ва мактаб
1954 йил 7 апрелда Гонконгда дунёга келади. 1954 йилда Гонконг коммунистик Хитойдаги озодлик ороли эди — ота-онаси унинг шарафига ўғлига «Гонконгда туғилган» деб исм қўйишади.
Джеки олти ёшида бўлганида, ота-онаси Австралияга ишга кетишади — элчихонада ошпаз ва уй хизматкори бўлиб ишлашади. Болани аввал ўзлари билан олиб кетишади, сўнгра орқага қайтаришади. Олтидан ўн олти ёшгача Джеки Чан ёпиқ мактабда ўқийди — у ерда анъанавий хитой дастури бўйича актёрлик маҳорати, фалсафа ва жанг санъатини ўзлаштиради. Кунига ўн олти-ўн етти соат машғулот. Айнан шу мактаб унинг карьерасидаги бошланғич нуқтадир — бир куни продюсер суратга тушириш учун яхши тайёрланган болани излаб келади…
Брюс Ли ва «Аждаҳо бўлиш»
Йигирма ёшга яқинлашганида у исмини Синг Лунга — «Аждаҳо бўлиш» деган маънони англатувчи — ўзгартиради. Массовкаларда суратга тушади, каскадёр сифатида ишлайди. Сўнгра режиссёр ва Брюс Лининг дўсти Жон У уни каскадёрлар бригадири сифатида таклиф этади.
Брюс Ли билан муносабати ҳақида Джеки Чан доим сирли жавоб берарди. Баъзида улар тасодифан бир майдончада учрашиб қолишарди, холос. Баъзида эса Брюс Лининг айнан Джеки Чанда ўзининг маънавий меросхўрини кўрганлиги сезилиб қоларди — зотан «Аждаҳо бўлиш» деган исм бежиз эмас, Брюс Линини мухлислар айнан Аждаҳо деб аташарди.
Брюс Ли вафотидан сўнг Джеки Чаннинг карьерасида узилиш юз беради — у кинони тарк этишга мажбур бўлай деяди. Кейинчалик у очиқроқ гапира бошлади: «Ҳа, биз Брюс билан бир компанияда эдик. Унинг меросхўри дея олмайман, аммо издоши — аниқ. Мен унинг изидан бораман. Гарчи йўлим бошқача бўлса-да».
Бугун Джеки Чаннинг исми бутун дунёда, айниқса Осиёда, Брюс Лининг номини ортда қолдирди.
Кино карьераси
Элликдан ортиқ фильмда роль ўйнаган. Ўн иккита картина режиссёри. Унинг ижодий рўйхатида «Полиция тарихи», «Худонинг зирҳи» (ҳар бири бир неча қисмли), «Бронкsdagi жанглар», «А операцияси», «Олов ороли», «Шаҳар овчиси» каби хитлар бор. Голливудга ўзига хос «Йа-я-я!» жанговар нидоси билан қўниб олган — чет элликларни яхши кўрмайдиган Голливудга.
Шахсий ҳаёт
Йиллар давомида Гонконгнинг энг машҳур инсони нафақат ишқий алоқаларини, балки уйланганини ҳам яшириб юрди! Беш йилдан сўнг жамоатчилик у оила қургани билдиди, яна бир оздан кейин — рафиқаси тайван актрисаси Линь Фень-Джао эканлиги маълум бўлди. Ўғлининг мавжудлигини эса у тўлиқ ўн уч йил яширди! Журналистлар сўроқлаганида Джеки кулиб қўя қолди: «Мен мухлис қизлар орасида ўз жонига қасд қилиш тўлқини юз беришидан қўрқдим». Аммо кейин ҳаммага аён бўлди: у фақат яқинларини ортиқча эътибордан ҳимоя қилмоқчи эди. Ва бу позиция охир-оқибат жаҳлни чиқармади — ҳурмат уйғотди.
Трюклар ва жароҳатлар
«Сизга ўзингиз трюк қилиш қийин эмасми? Ахир сизга қирқдан ошди!» — деб сўрашади ундан. «Ҳа, реакция аввалгидек эмас. Аммо ёшлигимда шу қадар яхши мактаб ўтганманки, у ҳалигача шаклда сақлаб туради» — дейди у.
Энг оғир жароҳатни у «Худонинг зирҳи» фильми майдончасида олади — Югославияда суратга тушилаётган бўлиб, Джеки йигирма соатлик учиш ортидан сурункали биоритм бузилиши билан қасрнинг деворидан дарахтга сакрайди. Иккинчи сакрашда шохни ушлолмайди, бошини ерга уради. Бош суяги ёрилади, суяк бўлаги мияга кириб қолади. Қулоқларидан қон оқади. Сakkiz соатдан сўнг у наркоз остида ётарди. Амалиёт муваффақиятли ўтади. «Энди бошимда пластик тиқин билан беркитилган тешик бор» — дейди у.
Бошқа жароҳатлар: «Полиция тарихи»да икки умуртқа синади, буруни уч марта синган, тиззаси шу қадар кўп jarohatlangan-ki, у ўзи ҳам бутун суяк қолдими деб шубҳаланади. «Бронкsdagi жанглар»да тўпиғи синади — шишган оёғига оқ пайпоқ кийиб, кроссовкага ўхшатиб бўяди ва суратга тушишда давом этади.
Сўнгги йилларда ҳеч бир суғурта компанияси у билан шартнома тузишга журъат этмайди — кўплари синиб кетган.
Бугунги кун
Унинг визит картасида: актёр, режиссёр, продюсер, сценарист. Аммо яна кўп нарса ёзса бўларди: ўз студиясининг эгаси, бир нечта университетнинг фахрий доктори, Гонконг туризм ассоциациясининг ваколатли вакили, «Гонконгнинг асрдаги энг яхши ўн филми»га кирган тўртта картина муаллифи, Сеулнинг фахрий фуқароси, ҳайвонларни ҳимоя қилувчи ташкилотлар фаоли, ресторанлар тармоғининг эгаси.
«Мен Брюс Лининг изидан бордим. Умид қиламанки, кимдир менинг изимдан ҳам боради».