Оила ва болалик
Хоакин Феникс ижодкор оиладан чиққан. Ота-онаси хиппи идеалларига ишониб, афсонавий қуш шарафига Феникс фамилиясини олишган. Кўп ўтмай уларда тўнғич фарзанд дунёга келади ва уни Ривер («дарё») деб атайдилар. Сўнгра учта қиз туғилади: Рэйнбоу («камалак», ёки Рейн), Либертад Марипоса — «озод капалак» деган маънони англатади — ва Саммер («ёз»). Пуэрто-Рикода Арлин Хоакинни дунёга келтиради. Тўрт ёшида Хоакин ака-опалари каби ўзига исм танлашга қарор қилади ва Лиф («барг») Феникс исмини олади — ана шу исм билан у дастлабки фильмларида суратга тушади.
Хоакин оиласи Марказий ва Жанубий Америка бўйлаб кўп сафар қилади. Кўчманчи ҳаёт тарзи туфайли фарзандлар орасида фақат Ривер бешинчи синфгача одатдаги мактабда ўқийди. Қолганлари «уй таълими»ни олади. Шундай бўлса-да, Жон ва Арлин натижада бутун бир истеъдодли ёш актёрлар авлодини тарбиялаб вояга етказди. Кенжа фарзандга олти ёш тўлганида, оила Лос-Анжелесда жойлашади. Онаси NBC телерадиокомпаниясида котиба бўлиб ишлайди, отаси эса боғдорчиликда ўз истеъдодини намоён этади. Оиладаги барча болалар ёшликдан актёр бўлишга интилади. Ота-она болаларга телевидениеда иш излаб берувчи агент топади.
Дастлабки қадамлар
Энг машҳур ва тўнғич ака Ривер Феникс 16 ёшидаёқ «Ёнимда тур» ва «Москит соҳили» фильмларида суратга тушади; Рэйнбоу «Оилавий алоқалар»да дебют қилади; Либерти ва Саммер эса «Кейт сирлари» телесериалида суратга тушади. Ўн ёшида Хоакиннинг навбати келади. «Етти ака-ука учун етти келин» (1982), «У қотилликни ёзди» (1984) ва «Қулаётган одам» (1984) сериалларидаги эпизодик роллар уни катта экрандаги дебютга яхши тайёрлайди. У «Космик лагер» фильмида суратга тушади, сўнгра «Русиялар» картинасида — кема ҳалокатидан сўнг америкалик ўсмирлар соҳилда топган рус матросини ижро этади. «Русиялар»дан кейин «Ота-оналар» (1989) фильми — Хоакин акаси Ривер ва Киану Ривз билан бирга ижро этган кинолента.
Машҳурлик ва синовлар
Шуҳрат Хоакинни 1990 йилда «Ота-оналар» (1989) фильмидаги роли учун Young Artist Award мукофотига номзод сифатида танилганда топди. Аммо муносиб мукофот уни четлаб ўтди. Ёш актёр узоқ вақт акасининг соясида қолди. Аммо 23 ёшида Ривер фожиали ҳалок бўлади — гиёҳванд моддалардан ортиқча истеъмол оқибатида. Хоакин акасининг ўлимини оғир кечиради ва Голливудни тарк этишга қарор қилади. «Акамнинг вафотидан сўнг ҳаётим тубдан ўзгарди. Яна одатий йўлга қайтиш учун вақт керак бўлди» — деб эслайди у. Кейинги икки йил Хоакин отаси билан Мексикада яшайди.
Қайтиш ва янги ролlar
1995 йилда Феникс яна кино экранларида пайдо бўлади — ўзининг асл исмини қайтариб олиб, Гас Ван Сент режиссёрлигидаги «Ўлиш учун» фильмида суратга тушади. Николь Кидман, Мэтт Диллон, Кейси Эффлек — унинг шериклари. Хоакин содда йигитни ижро этади: у сирли телеюлдузнинг васвасасига учиб, унинг эрини ўлдиришга рози бўлади. Роль танқидчилар томонидан юқори баҳоланади.
Сўнгра «Эбботтларни ихтиро қилиш» (1997) картинаси — у ерда Феникс Лив Тайлерни учратади ва улар орасида муҳаббат бошланади, аммо 1998 йил ноябрида ажрашадилар. 1997 йилда Оливер Стоун режиссёрлигидаги «Бурилиш» фильмида Клэр Дэйнс, Ник Нолте, Дженнифер Лопес, Жон Войт ва Лив Тайлер билан бирга суратга тушади. «Жаннатга қайтиш» (1998) фильмида наркотик сақлагани учун ўлим жазосига ҳукм этилган йигитни ижро этади. Жоэл Шумахернинг «Саккиз миллиметр» криминал драмасида татуировкали, совуқ қонли Макс Калифорния образини яратади. «Ярдлар» (2000) фильмида яна бир адашган инсон — темир йўл ишчиси Вилли Гутьерес ролини ўйнайди.
Мукофотлар ва «Гладиатор»
2000 йилда «Жаннатга қайтиш» фильми учун Golden Slate номинациясига тавсия этилади; шу йили «Ярдлар» фильми учун San Diego Film Critics Society Awards мукофотини «Энг самарали актёр» сифатида олади.
Хоакин Феникснинг Голливуд юлдузига айланишида «Гладиатор» филми асосий роль ўйнади. Рассел Кроу бош ролда ўйнаган ушбу кассабоп лентада Феникс император Коммод образини моҳирона ижро этади. Танқидчилар бир овозда уни олқишлайди. У «Энг яхши иккинчи даражали актёр» деб топилади; «Оскар», «Олтин глобус» ва бошқа нуфузли мукофотларга номзод бўлади.
Кейинги ишлар ва мусиқа
Голливуд омади ёрлаганидан сўнг Хоакин Феникс тўхтаб қолмайди. «Маркиз де Сад қалами» (2000) — руҳоний роли; «Буффало аскарлари» (2001) — Берлин девори қулаши арафасида Ғарбий Германиядаги ёш америкалик аскарлар орасидаги жиноий субмаданиятни тасвирловчи қора комедия; «Белгилар» (2002) ва «Бу ҳаммаси муҳаббат ҳақида» (2002) — актёрлик маҳоратининг янги қирраларини очиб берган асарлар.
Мусиқа соҳасида ҳам Хоакин сезиларли ютуқларга эришади: «Walk the Line» фильмининг саундтреки учун 2007 йил февралида «Грэмми» мукофотини олади.
2008 йил октябрь охирида Хоакин кинодан кетишини эълон қилади — «ўзини тўлиқ мусиқага бағишлаш» учун. Унинг дебют альбоми 2009 йилда чиқиши кутилган эди.